’t Broek omhoog: een thuis tussen twee werelden

Achter de deuren van een sociale wijkonderneming in het Arnhemse Broek draait het niet alleen om werk of taallessen. Stichting ’t Broek Omhoog brengt mensen met uiteenlopende achtergronden samen en creëert een omgeving waarin verbinding, eigenwaarde en participatie centraal staan.
Terwijl het zonlicht langzaam door de bomen sijpelt, druppelen de eerste deelnemers binnen aan Rietgrachtstraat 47. Aan de lange tafel ligt een blauw tafelkleed strak uitgespreid. Brood wordt neergelegd, koffie en sinaasappelsap ingeschonken. Elke binnenkomer wordt begroet met een glimlach: “Goedemorgen!” In de ruimte mengen verschillende talen zich moeiteloos door elkaar, terwijl de plannen voor de dag worden doorgenomen.

Tussen werkplaats en woonkamer
De stichting functioneert tegelijk als werkplek, leeromgeving en ontmoetingsruimte. In en rond het pand vinden diverse activiteiten plaats, waaronder groenonderhoud, kluswerkzaamheden, fietsreparaties, kookactiviteiten, een naaiatelier en taallessen. Volgens ’t Broek Omhoog staat ontmoeting centraal. De organisatie wil een plek bieden waar mensen sociale contacten opbouwen, structuur ervaren en zich onderdeel voelen van een gemeenschap. Het dagelijkse werk wordt gedragen door een mix van vrijwilligers, stagiaires, deelnemers en een enkeling met een contract bij de stichting of gemeente.


In de keuken wordt gewerkt aan maaltijden die later op de dag worden geserveerd tijdens de lunch en als catering voor kinderen van een lokale school. Terwijl het pand zich vult met kruidige geuren, wordt buiten het gereedschap klaargelegd om de tuin van iemand uit de wijk kosteloos te onderhouden. Daarnaast maken deelnemers afspraken met wijkbewoners, houden ze de groenvoorzieningen in het Broek bij en zorgen ze samen voor het schoonhouden van de straten.

Taal als oefening en ontmoeting
Voor de taalles begint worden glazen water uitgedeeld en koffie geschonken. Rond een ovale tafel zoeken deelnemers hun plek en bladeren ze naar de juiste pagina in hun taalboek. Een Chinese man probeert zich voor te stellen. “Ik ben 26,” zegt hij. Er valt een korte stilte, gevolgd door gelach. Niet uit spot, maar uit herkenning van de verwarring. “Nee, nee, 66,” corrigeert iemand hem zacht. Daarna wordt er opnieuw samen gelachen.
Een presentielijst gaat rond. “Jij bent afwezig hè?” klinkt het speels richting een Eritrese vrouw. “Nee, grapje, natuurlijk aanwezig.” Ook hier wordt gelachen, licht en vanzelfsprekend. Juist dat lachen lijkt hier een taal op zichzelf te worden.
Een plek tussen systemen
Wat zich hier afspeelt is meer dan een optelsom van activiteiten. De stichting biedt ruimte aan mensen in een vaak precaire positie: ongedocumenteerden en vluchtelingen die nog niet in een regulier traject zitten. Er zijn zeven plekken voor ongedocumenteerde deelnemers en tien voor vluchtelingen die via Centraal Orgaan opvang Asielzoekers-schepen aan de Arnhemse kade instromen. Jaarlijks nemen naar schatting 130 tot 140 mensen deel aan of dragen zij bij aan de activiteiten, bijvoorbeeld als deelnemer, vrijwilliger of stagiair. De deelnemers komen uit uiteenlopende landen, waaronder Syrië, Eritrea, Afghanistan en Soedan. Velen dragen zware ervaringen met zich mee: onzekerheid over verblijf, trauma’s, taalbarrières en langdurige inactiviteit. De gedachte achter de plek is eenvoudig en tegelijk gelaagd: mensen niet laten wachten in leegte, maar laten deelnemen en warm ontvangen.
Achter die ogenschijnlijk warme structuur schuilt ook spanning. De stichting draait deels op subsidies en projectfinanciering. “Jaar op jaar is het onzeker of werk kan doorgaan, hoeveel mensen begeleid kunnen worden en welke activiteiten blijven bestaan,” legt Winny van Bakel, bestuurder bij de stichting, uit. Dat heeft directe gevolgen: werk in de wijk wordt soms afgebouwd, contracten worden niet verlengd en deelnemersstromen moeten worden aangepast. “We zijn voor een groot deel afhankelijk van bepaalde financiering, waardoor de toekomst soms onzeker blijft.”
Lunch in het groen


Rond half één is het tijd voor de gezamenlijke lunch. De groep verzamelt zich en helpt met het klaarzetten van de maaltijd, waarna iedereen zich naar de tuin verplaatst. Grote schalen met kip, rijst, groenten, brood en salade worden naar buiten gebracht. Er vormt zich een rij voor het eten en de kookploeg helpt iedereen aan een vers bereide maaltijd. Tussen het groen wordt gezamenlijk gegeten, terwijl gesprekken zich vanzelf van tafel tot tafel verspreiden.
Wanneer de lunch ten einde loopt en de laatste gesprekken verstommen, keert de rust langzaam terug in de tuin. Iedereen gaat terug naar hun activiteiten van de middag. Wat voor buitenstaanders misschien oogt als een gewone werk- en ontmoetingsplek, blijkt voor veel deelnemers veel meer te zijn. Een plek om actief te blijven, de taal te oefenen en nieuwe contacten op te bouwen. Juist in een periode van onzekerheid en wachten biedt ’t Broek Omhoog iets wat niet vanzelfsprekend is: een gemeenschap waarin mensen gezien worden.
Tekst + foto’s: Femke Schneider
